‏سندروم ایمپاستر رو شکست بده: مشکل خود حس نیست

این یادداشت پاسخ Scott Berkun به سؤالیه که هفتهٔ قبل تو یه رویداد Design Thinking ازش پرسیدن: با سندروم ایمپاستر (حس اینکه آدم قلابیه و لیاقت جایگاهشو نداره) چی‌کار کنیم؟ نویسنده اول یه قیاس می‌زنه: تصور کن لوله‌کشی و تمام روز با لوله و توالت سر و کار داری؛ فکر می‌کنی دربارهٔ کارت حس قلابی‌بودن نمی‌گیری؟ جوابش اینه که چرا، می‌گیری. به گفتهٔ نویسنده خودتردیدی طبیعیه و حتی می‌تونه سالم باشه، چون یعنی دنبال یادگیری هستی؛ فقط نباید بذاری این حس تعریف کنه که خودتو چطور می‌بینی. داشتنِ حس مشکل نیست، اجازه‌دادن بهش که تعریفت کنه مشکله.

بعد نویسنده پنج تله توی فرهنگ طراحی رو می‌شمره که علیه آدم کار می‌کنن. اول: تو طراحی، نه هنرمند — هنر بیان شخصیه ولی طراحی حل مشکل برای یکی دیگه‌ست؛ اگه کارتو بیانِ هویت خودت ببینی، ریسک ایمپاستر بیشتر می‌شه. دوم: این یه رقابت نیست — طراح‌ها خودشونو با بهترین کارهای دنیا مقایسه می‌کنن، انگار تو المپیک طراحی دنبال مدال طلان، در حالی که مشتری فقط یه چیزو می‌خواد: مشکلشو حل کردی یا نه.

سوم: منتور و هم‌قطارهای قابل‌اعتماد پیدا کن و شبکهٔ اجتماعی رو با دنیای واقعی اشتباه نگیر؛ حس کارِ خوبتو روی آدم‌هایی بنا کن که بهشون اعتماد داری و بازخورد خوب می‌دن. چهارم: از حباب طراحی بیا بیرون — به گفتهٔ نویسنده ایمپاستر گاهی فقط یعنی همهٔ وقتتو با آدم‌های شبیه خودت می‌گذرونی؛ بیشتر دوران کاریت با آدم‌هاییه که هیچ مهارت طراحی ندارن و واسهٔ همونا تو یه نابغه‌ای. پنجم: ما «خلاصهٔ بهترین لحظات» بقیه رو می‌بینیم، نه پشت‌صحنه و ناکامی‌هاشون رو؛ نباید پشت‌صحنهٔ خودتو با ویترین دیگران مقایسه کنی.

بخش بعدی دربارهٔ شکاف استعداد ـه. نویسنده می‌گه ذوق و مهارتت شاید هیچ‌وقت کامل با هم جور درنیان و این طبیعیه: ذوق و سلیقه فقط تو ذهن آدمه ولی مهارت تو دنیای واقعیه، پس بین چیزی که ذهنت تصور می‌کنه و چیزی که واقعاً می‌تونی بسازی یه فاصله هست. این‌جا به نقل‌قول معروف Ira Glass اشاره می‌کنه: تازه‌کارها چند سال اول کاری که می‌سازن اون‌قدرها خوب نیست، ولی ذوقشون که اول اوردتشون تو این کار، هنوز عالیه و واسه همین می‌فهمن کارشون ناامیدکننده‌ست؛ خیلی‌ها همین‌جا جا می‌زنن. مهم‌ترین کار اینه که جا نزنی و حجم زیادی کار تولید کنی تا مهارتت به ذوقت برسه.

در آخر نویسنده روی قاب‌بندی دوبارهٔ حس تأکید می‌کنه: حس یه چیزه و معنایی که بهش می‌دیم چیز دیگه. همون حس تردید رو می‌شه جور دیگه تعبیر کرد — مثلاً «کار خوب برام مهمه»، «می‌تونم هدف‌های عملی برای پیشرفتم بذارم»، «شانس آوردم که یه شغل خلاقانه دارم» یا «از کار بقیه الهام می‌گیرم». همون حس، تعبیرهای متفاوت و توانمندساز. به نقل از Katie Riley می‌گه تو فقط وقتی قلابی هستی که بخوای ادای یکی دیگه رو دربیاری؛ آدم‌ها استخدامت کردن که «خودت» باشی، پس بهترین نسخهٔ خودت باش.

نکات کلیدی:

• خودتردیدی طبیعیه؛ مشکل وقتیه که بذاری اون حس تعریفت کنه
• طراحی حل مشکل برای دیگرانه نه بیان هنری شخصی، و رقابت با کار بقیه بی‌فایده‌ست
• ما ویترین موفقیت بقیه رو می‌بینیم نه پشت‌صحنه و شکست‌هاشون
• شکاف بین ذوق و مهارت برای همه هست؛ راه بستنش حجم بالای کار کردنه (نقل‌قول Ira Glass)
• همون حس تردید رو می‌شه به‌جای تخریب خود، به سوختی برای پیشرفت تبدیل کرد