وبی که میشناسیم، داره ناپدید میشه
هوش مصنوعی
سئوخلاصهٔ کاملتر
نویسنده (۴۸ ساله، از ۱۹۹۰ کاربر کامپیوتر) با یه یادداشت شخصی و طنزآمیز شروع میکنه: هر نسل کامپیوتری فکر میکنه رابطی که دوستش داره ابدی میمونه، ولی هیچوقت نمیمونه. خودش دیده که اطلاعات از فلاپی به BBS، از BBS به وب، از وب به فلش، از فلش به استانداردهای باز، از وبسایت به اپ موبایل، و حالا از موتور جستجو به رابط چت هوش مصنوعی حرکت کرده. به گفتهٔ او وب یکشبه ناپدید نمیشه، ولی وبی که میشناسیم، همون جای باز که مردم توش جستجو و کلیک و مطالعه و انتشار میکنن، داره با چیزی راحتتر، متمرکزتر و بسیار سختتر برای فرار جایگزین میشه.
نویسنده تاریخچهشو مرور میکنه: BBS اولین شبکهای بود که مثل آینده حس میشد، ولی او یاد گرفت آینده خود BBS نبود بلکه رفتار پشتش (میل مردم به وصل شدن، انتشار و کشف). بعد وب اومد و BBS رو تقریباً فوری منسوخ کرد چون دسترسیپذیرتر بود. بعد فلش تقریباً وب رو بلعید چون HTML اون موقع محدود بود، ولی فلش یه باغ محصور بود؛ iPhone و مقالهٔ «Thoughts on Flash» استیو جابز جهت صنعت رو عوض کردن و در نهایت فلش مرد و وب مهمتر شد. بعد اپهای موبایل باغ محصور تازهای ساختن، ولی وب باز موند چون لینک، جستجو و انتشار هنوز ضروری بودن.
به گفتهٔ نویسنده، ChatGPT در ۲۰۲۲ اولین ترک واقعی بود، چون اینبار فرق داره: هوش مصنوعی خود رابط رو عوض میکنه. مردم دیگه لازم نیست ده تا تب باز کنن یا پنج مقاله رو اسکن کنن؛ از چت میپرسن. توسعهدهندهها از هوش مصنوعی میخوان خطا رو توضیح بده، کد بنویسه، کتابخونهها رو مقایسه کنه؛ و آدمهای غیرفنی همون چیزهایی رو ازش میپرسن که قبلاً به گوگل میدادن. این یعنی مرورگر داره جایگاهش رو بهعنوان رابط اصلی دانش از دست میده.
نویسنده میگه جستجو داره به یه لایهٔ میانی تبدیل میشه: مدلهای AI و خلاصههای جستجوی مبتنی بر AI (مثل AI Overviews گوگل) اغلب قبل از کلیک کاربر جواب رو میدن. از دید کاربر راحته، از دید ناشر ترسناک؛ اگه جواب استخراج و خلاصه بشه و تو رابط کس دیگه نشون داده بشه، چه بلایی سر وبسایت اصلی، نویسنده و ناشر کوچیک میاد؟ او Stack Overflow رو یه «شلیک هشدار» میدونه: خیلی از توسعهدهندهها حالا اول از AI میپرسن، و وقتی عادت کاربر عوض میشه، کل اکوسیستم شروع به حرکت میکنه.
جمعبندی نویسنده اینه که وبسایتها کامل ناپدید نمیشن ولی بیشتر به زیرساختی برای ماشینها تبدیل میشن؛ کمتر «بیا مقالهمو بخون» و بیشتر «بذار ماشین مقالهمو ببلعه». ایمیل هم برای خیلی از تعاملهای روزمره اهمیتشو از دست میده و رابط بعدی برای خیلی کارها مکالمهایه. او تأکید میکنه بزرگترین دشمن وب نه ایدئولوژی و نه مقررات و نه حتی خود AI، بلکه راحتیه؛ مردم نمیگن «امروز وب باز رو رد میکنم»، فقط از دستیار میپرسن چون سریعتره. او پیشبینی میکنه وب مثل IRC و FTP و Gopher یه رسانهٔ کوچیکتر و مخصوص علاقهمندها میشه، و میگه خودش هم دیگه مثل قبل بلاگ نمیخونه و بیشتر از AI میپرسه، پس این تغییر برای خودش هم اتفاق میافته. این یه یادداشت دیدگاهیه.
نکات کلیدی:
- هر رابطی (BBS، وب، فلش، اپ موبایل) جای قبلی رو گرفت؛ رفتار میمونه، ظرف عوض میشه
- رابط چت هوش مصنوعی داره جای وب باز رو بهعنوان رابط اصلی دانش میگیره
- جستجو به لایهٔ میانی و وبسایتها به زیرساختی برای ماشینها تبدیل میشن
- به نظر نویسنده برندهٔ اصلی این جابهجایی راحتیه، نه ایدئولوژی؛ یه یادداشت دیدگاهی
