هیچوقت نگو «چرا فقط...»
خلاصهٔ کاملتر
این مطلب دربارهی یه عادت زبانیِ بهظاهر بیضرر اما آزاردهنده بین برنامهنویسهاست: گفتنِ «چرا فقط (just) فلان کارو نمیکنی؟».
صحنه رو تصور کن: داری با یه مشکل پیچیده دستوپنجه نرم میکنی؛ شاید یه باگ نامحسوس توی یه کدبیس قدیمی یا یه معماری شکننده که با کلی workaround سرِ پا مونده. ساعتها وقت گذاشتی، وابستگیها و edge caseها رو با دقت نقشهبرداری کردی، و ذهنت پر از جزئیاته. اونوقت یکی سرسری میاد و میگه «چرا فقط...». برای گوینده این حرف بینشمندانه به نظر میرسه؛ انگار معما رو حل کرده. اما برای تو مثل یه نارنجکِ کوچیکِ زبانیه.
نکتهی اصلی اینه که مشکل تو ساده نیست؛ لایه داره، تاریخچه داره، اولویتهای رقیب و محدودیتهایی داره که از بیرون پیدا نیستن. تو احتمالاً همون راهحلهای ظاهراً سرراست رو دقیقاً به این خاطر کنار گذاشتی که جوابِ واقعیتِ پیچیدهی کارت نیستن. وقتی میگی «فقط»، داری از روی همهی این پیچیدگیِ نامرئی میپری و فرض میکنی طرف به جواب بدیهی فکر نکرده. محدودیتهایی مثل کد قدیمی، نیازمندیهای کسبوکار، قراردادهای تیم، بدهی فنی و محدودیت پلتفرم رو نمیبینی. «فقط»ِ تو، «ای کاش»ِ اونه.
چرا مهمه؟ چون با «فقط»گفتن، ریسک میکنی که تخصص و تلاش طرف رو نادیده بگیری، مشکل واقعی رو بیشازحد ساده کنی، بحث سازنده رو ببندی و یه پویاییِ «من حلّال دانا، تو کسی که باید بدیهیات بهش گوشزد بشه» بسازی. توصیهی مطلب اینه: بهجاش اول زمینه رو بپرس — «میتونی بگی تا حالا چی امتحان کردی؟». اگه کسی که ساعتها روی یه مشکل کار کرده راهحل پنجثانیهای تو رو امتحان نکرده، احتمالاً دلیل خوبی داره.
نکات کلیدی:
- گفتن «چرا فقط...» پیچیدگی نامرئیِ کارِ طرف رو نادیده میگیره
- بیشتر توسعهدهندهها راهحلهای بدیهی رو قبلاً امتحان کردن
- محدودیتهایی مثل کد قدیمی، نیاز کسبوکار و بدهی فنی از بیرون پیدا نیستن
- بهجای «فقط»، اول بپرس طرف تا حالا چی امتحان کرده
