‏هوش مصنوعی بله، AGI خیر!

یه روایت جذاب الان توی سیلیکون‌ولی خیلی داغه: «هوش» خودش کمیاب‌ترین منبعه و هر کی به AGI برسه، «مخروط نوری تمام ارزش آینده جهان» رو می‌گیره. این حرف برای اون صدها میلیارد دلاری که دور چند شرکت خاص جمع شده خیلی راحته. اما به نظر رامی عدیب، سرمایه‌گذار و نویسنده این مقاله، بیشتر شبیه غرور بیش از حده تا واقعیت.

مدل‌ها دارن کالایی می‌شن — و این نباید تعجب‌آور باشه. دو سال پیش هوشی در سطح GPT-4 حدود ۳۰ دلار به ازای هر میلیون توکن قیمت داشت. الان همون سطح عملکرد با زیر یه دلار قابل دسترسه. مدل‌هایی مثل DeepSeek، Kimi و Qwen هم دارن با کسری از اون هزینه شکاف رو پر می‌کنن. کامپیوت کالایی شد، پهنای باند کالایی شد، فضای ذخیره‌سازی کالایی شد — همه‌شون اول «جادویی و دست‌نیافتنی» به نظر می‌رسیدن. هوش مصنوعی هم داره همون مسیر رو طی می‌کنه.

زیرساخت همیشه برنده اصلی نبوده. راه‌آهن اقتصاد صنعتی رو تسلط نداشت — استاندارد اویل داشت. AWS ارزش عظیمی خلق کرد، ولی شرکت‌های تعریف‌کننده عصر ابر، Stripe و Shopify و Snowflake شدن. در دنیای AI هم احتمالاً کسایی برنده می‌شن که رابطه با مشتری، داده اختصاصی و workflow جایگزین‌ناپذیر دارن — نه کسایی که مدل کمی بهتری دارن.

نویسنده از تجربه شخصی‌اش در Tellme Networks مثال می‌زنه؛ یکی از اولین شرکت‌های enterprise AI صوتی که بیش از ۱۲۰ میلیون دلار درآمد از اتوماسیون مراکز تماس داشت. اون‌ها موتور تشخیص گفتار خودشون رو نداشتن و از Nuance (پیشرفته‌ترین ارائه‌دهنده اون زمان) استفاده می‌کردن و بهشون «پِنی» می‌دادن. Nuance با Tellme در هر قراردادی رقابت می‌کرد — و می‌باخت. چون Tellme بهترین اپلیکیشن‌ها رو برای هر صنعت خاص داشت.

مهم‌ترین شرکت‌های AI احتمالاً هنوز تأسیس نشدن. Google در ۱۹۹۳ واضح نبود. Amazon در ۱۹۹۶ واضح نبود. بنیان‌گذارانی که عصر AI رو تعریف می‌کنن احتمالاً الان دارن روی مشکلاتی کار می‌کنن که هنوز «خیلی نیچ، خیلی درهم» یا «خیلی زوده» به نظر می‌رسن. و شرکت‌های مهم هیچ‌وقت توسط کسایی که زیرساخت رو دارن ساخته نشدن — بلکه توسط کسایی ساخته شدن که نمی‌تونن از فکر کردن به یه مشکل خاص دست بکشن که هیچ‌کس دیگه‌ای فکر می‌کنه ارزش حل کردن نداره.

نکات کلیدی:

• قیمت مدل‌های AI از ~۳۰ دلار به زیر ۱ دلار در هر میلیون توکن رسیده
• مدل‌های AI دارن مثل compute، bandwidth و storage کالایی می‌شن
• در هر سیکل تکنولوژی، زیرساخت سود کمتری نسبت به لایه اپلیکیشن داشته
• برنده‌های عصر AI کسایی خواهند بود که رابطه مشتری و داده اختصاصی دارن
• مهم‌ترین شرکت‌های AI احتمالاً هنوز وجود ندارن