‏هوش مصنوعی؛ استثنای انقلاب‌های فناوری

جف رینار تو این یادداشت یه ادعای خلاف‌جریان مطرح می‌کنه: برخلاف انقلاب‌های فناوری قبلی، هوش مصنوعی می‌تونه هم‌زمان به نفع شرکت‌ها و کارمندها تموم بشه. به گفتهٔ او آدم‌ها از هوش مصنوعی می‌ترسن ولی با سرعت سراغش می‌رن، چون این ترس برخلاف ترس انتزاعی از آخرالزمان ربات‌ها کاملاً ملموسه و تجربهٔ فناوری‌های قبلی هم پشتشه.

او یادآوری می‌کنه که پی‌سی کارِ تایپ رو به خود آدم‌ها منتقل کرد و استخر منشی‌ها رو حذف کرد، اینترنت ایمیل رو آورد و گوشی و لپ‌تاپ دسترسی شبانه‌روزی ساختن. نتیجه این شد که سرعت بالا رفت و انتظارها هم به همون نسبت. پژوهش مازمانیان، اورلیکوفسکی و ییتس اسم این وضعیت رو گذاشته پارادوکس خودمختاری: آدم‌ها این ابزارها رو برای آزادیِ کار کردن در هر جایی پذیرفتن و آخرش همه‌جا و همیشه در حال کار شدن.

نکتهٔ مرکزی نویسنده اینه که پی‌سی، ایمیل و گوشی سرعت کار رو زیاد کردن ولی هیچ بخشی از خودِ کار رو انجام نمی‌دادن؛ جواب ایمیل خودش نوشته نمی‌شد. ولی یه عامل هوش مصنوعی می‌تونه پیش‌نویس رو بنویسه و حتی پیش‌فاکتور رو بفرسته. او قبول داره فعلاً نشونه‌ها دلگرم‌کننده نیست و کار فشرده‌تر شده، اما این رو مرحلهٔ بازسازمان‌دهی و همون «منحنی J بهره‌وری» می‌دونه.

به برآورد مکنزی که نویسنده بهش استناد می‌کنه، هوش مصنوعی تا ۲۰۳۰ حدود ۳۰ درصد از روز کاری — نزدیک ۲.۵ ساعت — رو به نیروی دانشی برمی‌گردونه. رینار می‌گه اگه شرکت‌ها این وقت رو خرج تولید بیشتر کنن، فقط بازار رو اشباع و قیمت‌ها رو کم می‌کنن؛ مسیر بهتر بالا بردن کیفیته. مثال او نشر رومیزیه: ترس این بود که چاپخانه‌ها تعطیل بشن، ولی سطح کیفیت بالا رفت و شمار طراح‌ها در آمریکا از ۳۹۳ هزار نفر در ۱۹۸۳ به ۷۸۸ هزار نفر در ۲۰۰۱ رسید.

او این وقتِ آزاد رو خرج فکر کردن و هم‌فکری می‌بینه: یه مطالعهٔ استنفورد نشون داده پیاده‌روی خلاقیت رو بیشتر می‌کنه، و راهروی معروف آزمایشگاه‌های بل عمداً طوری طراحی شده بود که آدم‌های رشته‌های مختلف به هم بربخورن. توماس آلن هم اندازه گرفته که ارتباط بین همکارها با فاصله افت می‌کنه و بعد از حدود ۵۰ متر تقریباً قطع می‌شه. نویسنده امیدواره همین قدم‌زدن‌ها و گفت‌وگوهای اتفاقی، حس هدف و اجتماع رو به دفترها برگردونه.

نکات کلیدی:

• فناوری‌های قبلی سرعت کار رو زیاد کردن ولی خودِ کار رو انجام نمی‌دادن، پس وقت صرفه‌جویی‌شده به انتظار بیشتر تبدیل شد
• «پارادوکس خودمختاری»: ابزاری که برای آزادی پذیرفته شد، به توقع در دسترس بودن دائمی رسید
• تفاوت هوش مصنوعی اینه که بخشی از خودِ کار رو هم انجام می‌ده
• مکنزی تخمین زده تا ۲۰۳۰ حدود ۳۰ درصد از روز کاری آزاد می‌شه
• تجربهٔ نشر رومیزی نشون می‌ده یه فناوری می‌تونه به‌جای سرعت، کیفیت رو بالا ببره